Back pain relief - पाठदुखी आराम

Back pain relief - पाठदुखी आराम

साधारण एका दिवसांत पाठीचा कणा ८ ते १० तास सरळ उभ्या स्थितीत असतो. त्यामुळे अप्रत्यक्षपणे मणक्यांच्या सांध्यात तणाव निर्माण होतो. मणक्यास सांध्यात आराम करण्यासाठी, शरीराला आडवे झोपणे आवश्यक आहे. मणक्याच्या  सरळ उभ्या स्थितीत, पाठीच्या कण्यातील बाजूचे सांधे एकमेकांच्या जवळ येतात, त्यामुळे दोन्ही सांध्यात असलेल्या गादीवर दाब येऊन तेथील नसा तणावात येतात. ज्यामुळे पाठीच्या कण्यातील नसा दाबल्या जातात. हा दाब जास्त काळ टिकला तर नसा दबून वेदना होतात. चित्रात दाखवल्याप्रमाणे, उभे राहण्याच्या स्थितीत पाठीच्या कण्यातील नसा दाबल्या जातात, ज्यामुळे वेदना होतात. 

                                                                            

 तथापि, दीर्घकाळ सरळ स्थितीत राहिल्याने - विशेषतः बराच वेळ बसून किंवा उभे राहिल्याने - कशेरुकाचे स्नायू दाबले जातात. या दाबामुळे फोरॅमिना अरुंद होतो, ज्यामुळे पाठीच्या नसांवर दबाव येतो. या स्थितीला सामान्यतः "पिंच्ड नर्व्ह" किंवा स्पायनल नर्व्ह कॉम्प्रेशन असे म्हणतात. परिणाम? तीक्ष्ण, विकिरणशील वेदना, कडकपणा आणि कधीकधी हातपायांमध्ये सुन्नपणा किंवा मुंग्या येणे. हे सर्व नस दबावामुळे होते.  

जेव्हा पाठीचा कणा बराच काळ सरळ स्थितीत असतो तेव्हा हे सांधे एकमेकांच्या जवळ येतात, ज्यामुळे नसांवर दबाव वाढतो. कालांतराने, यामुळे अस्वस्थपणा येऊन, हालचाल कमी होणे आणि दीर्घकालीन वेदना होतात. मणक्यांच्या हाडांच्या गॅप मध्ये या नसा स्थित असतात. (चित्र-आकृतीमध्ये) जेव्हा fascets जॉइंट्स एकमेका जवळ येतात, तेव्हा या नसा दबण्याचा संभव असतो आणि त्यामुळे तेथे दुखण्याची क्रिया सुरु होते. 

यासाठी आपण घरी काही श्वसनाच्या प्रक्रियेचा व्यायाम केल्यास मणक्यातील शिरा आणि नसा  संकुचित आणि प्रसारण क्रिया होऊन आपल्याला दुखणाऱ्या जागेवर आराम वाटेल. या क्रिया करण्यासाठी वेळ देणे आवश्यक आहे. रोज  १० ते १५  मिनिटे लक्ष केंद्रित करून श्वास घेणे आणि सोडणे या क्रिया प्राणायामाने केल्यास आपले पाठीचे दुखणे कमी होते. लक्षणीय फरक आपल्या लक्षात येतो, फक्त नियमित हा प्राणायाम केल्यास मणक्यातील दुखणे कमी होत जाते, हा अनुभव आहे. शरीराला आडवे केल्याने कशेरुका थोडे सैल होतात आणि fascets जॉइंट्स मध्ये गॅप होण्यास मदत होऊन , नसा पूर्व स्थितीत बसतात, ज्यामुळे नसांवर दबाव कमी होतो. परंतु खरोखर बरे होण्यासाठी, आपल्याला फक्त नियमित हा प्राणायामाचा सराव करणे गरजेचे आहे. 
हा प्राणायाम अवघड नाही, अगदी सोप्या पद्धतीने करायचा आहे.  श्वासाची लय साधून ठराविक ठिकाणी रोखून हा प्राणायाम करावयाचा आहे.( दोन्ही नाक-पुड्य्यानी श्वास घ्यायचा आणि सोडायचा आहे.)  

 प्राणायाममध्ये प्रवेश : उपचारांसाठी एक साधन 

प्राणायाम हा केवळ श्वास घेण्याचा व्यायाम नाही - तर तो शरीरातून जीवनशक्ती (प्राण) वाहून नेण्याची एक पद्धत आहे, श्वासास एकप्रकारचा सराव आहे. जाणीवपूर्वक सराव केल्यावर, तो मणक्यासह विशिष्ट भागात ऊर्जा निर्देशित करण्यासाठी एक शक्तिशाली साधन बनतो. या दरम्यान चुंबकीय ऊर्जा निर्माण होते.

सुरुवातीला, तुम्ही प्रथम तुमच्या श्वासाशी परिचित व्हावे. यासाठी नियमित बसण्याचा सराव आवश्यक आहे, जिथे तुम्ही श्वास घेण्याचा आणि उच्छवासाचा नैसर्गिक प्रवाह पाहता. कालांतराने, तुम्ही श्वास रोखून ठेवायला आणि अस्वस्थतेच्या आणि दुखणाऱ्या क्षेत्रांकडे मानसिकरित्या मार्गदर्शन करायला शिकता. ही कल्पनाशक्ती नाही - ही मन-शरीर समन्वयाची एक सूक्ष्म परंतु वास्तविक प्रक्रिया आहे.

जेव्हा तुम्ही तुमचा श्वास वेदनादायक भागावर केंद्रित करता तेव्हा तुम्ही तुमच्या मनाचे लक्षही तिथे केंद्रित करता. हे दुहेरी लक्ष एक उपचारात्मक वातावरण तयार करते. श्वास ऊतींचे पोषण करतो, तर मनाची जाणीव "चुंबकीय लहरी" निर्माण करते - खोल एकाग्रतेदरम्यान निर्माण होणाऱ्या एकाग्र, ध्यान 'उर्जेचे' वर्णन करण्यासाठी वापरला जाणारा हा शब्द आहे. हि एक 'मानसिक' चुंबकीय ऊर्जा आहे.

मनाच्या या चुंबकीय लहरी काय आहेत?

ध्यानाद्वारे जेव्हा मन एकाग्र होते तेव्हा ते स्थिर आणि जड अवस्थेत प्रवेश करते. या जड अवस्थेत, मन चुंबकीय लहरी निर्माण करते किंवा करता येतात. सुरुवातीला, तुम्हाला डोक्याची जड होण्याची भावना जाणवू शकते, ही ध्यानमग्न होण्याची स्थिती आहे, मन जड स्थितीत पोहोचतं - ही त्या चुंबकीय लहरींची सुरुवात आहे. मानसिक एकाग्रतेद्वारे या जड चुंबकीय मनस्थितीच्या लाटा मणक्याकडे किंवा दुखणाऱ्या भागावर निर्देशित केल्या जाऊ शकतात. तुम्ही जितके खोलवर ध्यान कराल तितकेच या लाटा अधिक मजबूत होतात.

हे साध्य करण्यासाठी, योग्य प्राणायाम आसन आवश्यक आहे. मागील भागात वर्णन केलेली एक पद्धत - ती सराव करा. ती तुम्हाला तुमच्या श्वासावर नियंत्रण मिळविण्यास मदत करते, ज्यामुळे मनावर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होते. जेव्हा मन नियंत्रणात असते तेव्हा बाह्य विचार घुसत नाहीत. मन दोन थरांमध्ये कार्य करते: बाह्य मन आणि आतील मन. आपले ध्येय बाह्य मनापासून अलिप्त होऊन आतील मनाकडे जाणे आहे, ज्यामुळे ते स्थिर होऊ शकते आणि एकाग्र होऊ शकते.

एकदा मन स्थिर झाले की ते ध्यानस्थ स्थितीत जायला लागते. आधी उल्लेख केलेले खालील प्राणायाम प्रकार तुम्हाला त्या स्थितीत पोहोचण्यास मदत करतील:

                                                                                   

 

प्रथम चित्रात दाखविल्या प्रमाणे श्वासाची क्रिया करण्यास सुरुवात करा. 
बसण्यापूर्वी खोलीत शांतता आवश्यक आहे. आवाज व गोंधळ आजूबाजूला नसावा. नाहीतर ध्यान लागण्यास अडचण होईल. म्हणून शांत जागा निवडा. 

प्रथम भिंतीस पाठ सरळ ठेऊन बसा. श्वास आत -बाहेर होताना त्यावर लक्ष ठेवा. श्वासाच्या हालचाली बरोबर मनास जोडून घ्या. मन श्वासा बरोबर खेळवत राहा.
मन स्थिर झाल्यावर -
श्वास आत घ्या- १, २, ३, ४, ५,. . . . . . . . . . . . . १० पर्यंत, जमल्यास १५ अंका पर्यंत. (चित्रात दाखविल्या प्रमाणे)        

श्वास आत घेताना तो डोक्या-पर्यंत चढू द्या. आत घेतलेला श्वास आता रोखून धरा. 
अंदाजे १ ते १० अंक-पर्यंत रोखून धरा. आणि श्वास सोडून द्या. श्वास सोडल्यानंतर मन स्थिर स्थितीत येते, थोडा डोक्याच्या भागात जडपणा येतो. हा शिरा ताणल्यामुळे आणि सोडल्यामुळे हा स्थिर जडपणा येतो.

श्वास सोडल्या नंतर ताण कमी होऊन मन स्थिर होण्यास सुरुवात होईल. हळू-हळू  मन खाली आणा. 
परत श्वास ढिला करा. स्वस्थ व्हा. मन एकाग्र करण्याचा प्रयत्न करा. 
मध्ये थोडा वेळ दिल्यावर, वरील क्रिया पुन्हा करा. 
पुन्हा वरील क्रिया करा. मन स्थिर होत जाईल.

 

जेव्हा तुम्ही श्वास रोखून, लवकर सोडाल तेव्हा डोके जड वाटू लागेल. 

आता श्वास लवकर म्हणजे १ ते ५ अंकापर्यंत रोखून त्वरित सोडा. डोके जड वाटू लागेल, हाच जडपणा आपल्या माकड-हाडा जवळ मनाने खाली आणा, आणि स्थिर करा. 

तिथे श्वास रेंगाळत ठेवा. त्यामुळे या ठिकाणी चुंबक प्रभाव निर्माण होईल. 

या चुंबक प्रभावामुळे त्या भागातील स्नायू शिथिल होतील आणि पर्यायाने नसा आणि शिरा तणाव-मुक्त होतील. 
या क्रियांमुळे शरीरातील त्या भागातील दुखणे कमी होऊ लागते. वरील क्रिया रोज १० ते १५ मिनिटे केल्यास, तुम्हास बदल जाणवेल.          

निष्कर्ष: पाठीच्या दुखण्यावर प्राणायामाचा प्रभावी उपाय

पाठीचा कणा हा शरीराचा एक अत्यंत महत्वाचा भाग असून, त्यावर होणारा ताण आणि दाब अनेकदा वेदनांचे मूळ कारण ठरतो. विशेषतः जेव्हा शरीर दीर्घकाळ उभ्या किंवा बसलेल्या स्थितीत असते, तेव्हा मणक्यांमधील सांधे आणि नसा एकमेकांवर दाब निर्माण करतात, ज्यामुळे "पिंच्ड नर्व्ह" किंवा स्नायूंच्या दबावामुळे तीव्र वेदना, कडकपणा, मुंग्या येणे किंवा हालचालींमध्ये अडथळा येतो.

या समस्यांपासून नैसर्गिक मार्गाने आराम मिळवण्यासाठी प्राणायाम हा एक अत्यंत प्रभावी व सोपा उपाय आहे. योग्य श्वसनक्रियेचा सराव केल्यास मणक्यावरील दाब कमी होतो, नसा व शिरांतील ताण सैल होतो आणि शरीरातील उर्जेचा प्रवाह सुरळीत होतो.

प्राणायामाद्वारे:

• मन-शरीर समन्वय वाढतो,

• लक्ष केंद्रित राहते,

• श्वासाच्या लयीमुळे मानसिक शांतता आणि स्थिरता येते,

• आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, मणक्याजवळील चुंबकीय उर्जा सक्रिय होऊन स्नायूंना आराम मिळतो.

दररोज १० ते १५ मिनिटांचा नियमित प्राणायाम सराव केल्यास पाठीच्या दुखण्यावर लक्षणीय परिणाम दिसून येतो. यामध्ये श्वास घेणे, रोखून ठेवणे आणि सुसाट सोडणे याचा योग्य अनुक्रम असतो, ज्यामुळे शरीराच्या दुखऱ्या भागात उर्जा पोहचवता येते.

शेवटी, शरीराला विश्रांती, योग्य आसन आणि श्वसनावर नियंत्रण हे तीन घटक मिळूनच पाठीच्या दुखण्यावर कायमस्वरूपी आराम मिळवून देतात. औषधांवर अवलंबून राहण्याऐवजी, हा नैसर्गिक आणि आत्म-अनुशासित मार्ग दीर्घकालीन आरोग्यासाठी अधिक लाभदायक ठरतो.